Dụng cụ pha chế cà phêNGÀNH CÀ PHÊThế giớiTRẢI NGHIỆM CÀ PHÊ

Ý nghĩa cái tên Siphon? Và nguyên lý hoạt động bình cafe Siphon

Y nghia siphon nguyen ly hoat dong binh siphon - PrimeCoffee

Cái tên Siphon trong ngành pha chế và định nghĩa “Siphon” từ wikipedia chỉ có đôi nét tương đồng. Xét trong ngành cà phê, bình Siphon là đại diện cho một trải nghiệm pha chế đậm tính nghệ thuật có từ gần hai thế kỷ và đang nổi lên cùng làn sóng cà phê thứ ba.. Từ trước khi Espresso ra đời, Siphon đã đại diện cho phương pháp chiết xuất cà phê bằng áp suất, mà hơn hết là một công cụ kết hợp tính nghệ thuật thủ công trong trải nghiệm pha chế cà phê.

Tại sao lại là Siphon?.

Khi hàng vô số cái tên đã ra đời với mục đích pha cà phê.?

Nếu vì mục đích thưởng thức cho bằng được Caffein người ta có thể đun sôi trong ấm như cách người Thổ Nhĩ Kỳ, hay dân cowboy thường làm. Khi mọi thứ cần tinh tế và phong cách hơn Pour Over ra đời với V60, hay Chemex cùng giấy lọc, mong muốn tiết kiệm thời gian cũng đã vô tình khai sinh trải nghiệm Espresso mà sau này đã trở thành “tên gọi” thứ hai của hạt cà phê. Nhưng không phải chỉ có thế, khi mọi thứ vượt ra ngoài một cốc cà phê, ta cần một trải nghiệm thú vị, độc đáo, thật ưa nhìn mà vẫn giữ cà phê thật tươi mới, nóng và đậm vị – đây là lúc bình Siphon ra đời và lấp đầy khoảng trống từ cà phê tới đỉnh cao trải nghiệm.

Nguyên lý hoạt động và tên gọi bình Siphon

Để lý giải vì sao nó được gọi là “Siphon”. Chúng ta phải biết rằng trên thế giới, hầu hết các phương pháp pha cà phê có sử dụng áp suất được gọi là “Vacuum coffee maker”, và Siphon, Espresso, hay ấm Moka đều thuộc nhóm này. Cách thức hoạt động của Siphon sẽ được trình bày cụ thể trong video sau đây, các bạn xem qua trước khi đào sâu vào cái tên Siphon nhé!

Một điều cần lưu ý nữa là “Syphon” và “Siphon” đều như nhau, tuy nhiên chúng ta sẽ thống nhất gọi là Siphon như đúng từ nguyên bản.

Thứ nhất ý nghĩa từ Siphon

Từ “Siphon” ( /ˈsfən/ SY-fən – từ Hy Lạp cổ đại) đôi khi được dùng là “Syphon”, để đề cập đến hàng loạt các thiết bị có liên quan đến dòng chảy của chất lỏng thông qua ống. Theo một nghĩa hẹp hơn, từ này đề cập đến nguyên lý bình thông nhau mà chúng ta đã học từ lớp 9. “Trong bình thông nhau chứa cùng một chất lỏng đứng yên thì mực mặt thoáng của chất lỏng ở các nhánh luôn luôn cao bằng nhau”.

Tóm gọn là “nước sẽ truyền từ chỗ cao hơn sang chỗ thấp hơn thông qua một đường ống”, vậy thôi – còn lại học sinh tự chứng minh nhé! Và không phải ai thích cà phê, cũng muốn hiểu nhiều hơn.

Siphon được ứng dụng rất nhiều trong cuộc sống chứ như các đập tràn, các hệ thống thoát nước, nhà vệ sinh, bồn rửa mặt… đều dựa trên nguyên lý này, chứ không riêng gì trong cà phê.

Thứ hai nguyên lý của bình Siphon không thực sự là Siphon

Chúng ta đều thấy bình Siphon pha cà phê đều có hai bầu thủy tinh và pha chế theo hai quá trình.

Nguyen ly hoat dong cua binh Siphon
Nguyên lý hoạt động của bình Siphon – PrimeCoffee

Quá trình thứ nhất: Nước được đun sôi từ bình 1, áp suất tăng lên, khi vượt ngưỡng áp suất khí quyển, áp suất hơi nước sẽ đẩy nước dâng lên bình 2 có chứa cà phê.

Điều này hoàn toàn không liên quan đến nguyên lý Siphon nhé, hoàn toàn do áp suất hơi nước gây ra (tương tự như ấm Moka, hay các máy pha cà phê Espresso đầu tiên của thế kỷ 19). Cũng cần nói thêm, khi áp suất tạo ra bởi hơi nước trong bình 1 cân bằng với áp suất khí quyển từ bình 2, ta có trạng thái chân không (cân bằng áp suất) vì vậy cái tên “Vacuum coffee maker”  mới xuất hiện – pha cà phê bằng áp suất chân không.

Quá trình thứ 2: Khi ta tắt nguồn nhiệt, hơi nước trong bình 1 giảm, áp xuất giảm. Chiết xuất cà phê trong bình thứ 2 sẽ đi theo ống dẫn xuống bình 1 – Đây thực sự là nguyên lý của Siphon.

Như vậy, khi chịu khó ôn lại kiến thức áp suất thủy tinh, áp suất khí quyển, bình thông nhau ta sẽ thấy một bình Siphon hoàn toàn không phức tạp. Và cái tên Siphon chỉ thể hiện một phần hai nguyên lý hoạt động của bình pha cà phê bằng áp suất chân không. Vì vậy chính xác nhất ta nên gọi là bình pha cà phê bằng áp suất chân không, đơn giản hơn là bình chân không, hay nguyên văn “Vacuum coffee maker” nghe cho “tây” càng tốt.

Và còn nhiều hơn … từ Siphon

Sau cái tên Siphon người ta chỉ quan tâm và thích ngắm nhìn cách mà nước sôi chảy ngược lên rồi mang cà phê trở lại vào cốc. Chứ ít ai quan tâm vì sao Siphon lại có tên như thế. Và quan trọng hơn là vì sao phải vận dụng từng ấy kiến thức vật lý cho một thiết bị pha cà phê sau gần hai thế kỷ. Những giai đoạn Lịch sử của bình Siphon sẽ cho thấy cà phê thực sự đã “bóc lột” nhiều chất xám của con người như thế nào cho việc thưởng thức caffeine.

siphon Vassieux và Siphon tự động năm 1982
Bản thiết kế bình siphon Vassieux – 2: Thiết kế bình siphon tắt đèn tự động năm 1982


Tham khảo

  • www.thekitchn.com – The daily food magazine on the Web
  • www.coffeebrewguides.com – The History of the Siphon Pot

Bạn là người đầu tiên trong số bạn bè biết đến bài viết này!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *