NGÀNH CÀ PHÊSẢN XUẤT - THƯƠNG MẠIThế giới

Chứng nhận Fair trade coffee – cà phê thương mại bình đẳng

Fair trade coffee – Cà phê Thương mại Bình đẳng là cà phê được chứng nhận đã thỏa mãn các tiêu chuẩn thương mại công bằng (Fair trade). Cụ thể, đây là một mạng lưới toàn cầu gồm nông dân, nhà thua mua, nhà bán lẻ..  hoạt động vì mục đích đảm bảo lợi ích cho người nông tham gia dân trồng và sản xuất cà phê trên toàn thế giới. Nói rộng hơn Fair trade là một phần của cà phê bền vững (Sustainable coffee) giúp công bằng giá trị thụ hưởng cho mọi thành viên trong chuỗi cung ứng cà phê.

Trong phần này mình sẽ tập trung vào các khái niệm Fair trade coffeeFairtrade và Fair Trade Organizations. Lịch sử hình thành và cơ chế hoạt động của Fair trade coffee. Riêng về cách đọc thuật ngữ, cà phê thương mại bình đẳng, cà phê thương mại công bằng, hay mậu dịch công bằng đều như nhau.

Khái quát về Fair trade coffee

Trước khi đào sâu vào lịch sử hình hình, cơ cấu hoạt động của Fair trade coffe chúng ta sẽ làm quen hai vấn đề cơ bản sau đây:

Thứ nhất cán cân cung – cầu: Khái niệm này khá dễ hiểu và phổ biến trong cuộc sống. Nếu lượng cà phê sản xuất ra (cung) cân bằng với nhu cầu của thị trường (cầu) thì hết sức bình thường. Nhưng khi sản xuất quá nhiều (cung lớn hơn cầu – nhiều quá nên ế) thì cà phê sẽ rớt giá. Và người chịu hậu quả nặng nề nhất, không ai khác chính là nông dân. Nhưng khi (cung ít hơn cầu – thiếu hụt cà phê), giá tăng cao thì cũng không hẳn nông dân sẽ hưởng lợi, có thể sẽ bị thương lái ép giá, mà phổ biến hơn là vừa trải qua một đợt mất mùa nặng do thời tiết, hoặc sâu bệnh.

Vì vậy một khái niệm ra đời để điều tiết cán cân cung cầu, đó là hạn ngạnh: nghĩa là hạn chế sản lượng ở một mức nhất định nào đấy (trong một khoảng thời gian). Nói nôm na, các nước sẽ thỏa thuận với nhau về sản lượng, để không cầu quá mức, và cũng không cung thừa cà phê.

Lịch sử hình thành Fair trade coffee

Trước khi có Fair trade coffe, giá cà phê được quy định bởi Tổ chức Cà Phê Thế giới – ICO (International Coffee Organization) dưa theo các quy định của Hiệp định Cà phê Quốc tế – ICA (International Coffee Agreement) năm 1962. Hiệp định đã được bộ phân nghiên cứu trị trường cà phê tại Liên Hiệp Quốc xác lập nhằm giới hạn về lượng cà phê giao dịch giữa các nước, để đảm bảo không có nguồn cung dư thừa dẫn đến hậu quả giảm giá như đã nêu. Hiệp định ICA đã tồn tại trong 5 năm, và sau đó được đổi mới vào năm 1968.

Cho đến năm 1976 nguồn cung sản lượng cà phê bị tuột giảm nghiêm trọng (do sương muối xảy ở Brazil năm 1975, làm mất 2/3 số cây cà phê của cả nước này vào năm 1976). Trước việc thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng, hiệp định ICA đã xuất hiện kẽ hở, giá cà phê tăng vọt. Chính vì vậy, Hiệp định đã được chỉnh sửa, cho phép đình chỉ hạn ngạch giá nếu nguồn cung cà phê không thể đáp ứng được nhu cầu. Từ đây, hạn ngạch đã mất đi quyền lực cân bằng cung cầu của nó.

Tiền thân của Fair trade

Không còn hạn ngạch nên hậu quả lường trước đã xuất hiện, năm 1988 cuộc khủng hoảng cà phê toàn cầu xuất hiện, Nguồn cung cà phê bỏ xa nhu cầu, vì không có hạn ngạch về giá nên thị trường bị “ngập” bởi cà phê. Trước động thái giá rớt tồi tệ, và để cứu vãn tình thế cho nông dân, Chứng nhận thương mại bình đẳng – Fair trade ra đời tại Hà Lan với tên gọi là “Max Havelaar”. Vai trò của Max Havelaar là “ấn định giá tối thiểu” cho người trồng cà phê, để đảm bảo cuộc sống của họ. Tuy nhiên giai đoạn này Max Havelaar vẫn chưa đạt được thỏa thuận hạn ngạch giữa các nước nên tác động chưa khả quan, giá cà phê vẫn đi xuống.

Từ năm 1990 đến năm 1992, mặc dù có thương mại bình đẳng song do không có hạn ngạch, giá cà phê đã đạt mức thấp nhất cùng với khủng hoảng kinh tế thời kỳ này

Cà phê thương mại bình đẳng chính thức ra đời

Cà phê có nhãn “Transfair” lần đầu tiên có mặt ở thị trường ở Đức, chỉ trong vòng 10 năm sau đó, ba tổ chức cấp nhãn thương mại bình đẳng khác ra đời bao gồm: The Fairtrade Foundation, TransFair USA, và Rättvisemärkt. Đến năm 1997, bốn tổ chức này hợp nhất thành Fairtrade Labelling Organizations International – FLO (hay còn gọi là Fairtrade International) để tiếp tục thiết lập các tiêu chuẩn cho Fair trade coffee, kiểm tra và cà cấp chứng nhận cho người trồng cà phê.

Giai đoạn năm 2001 và 2007 đã có nhiều hiệp định được ký kết nhằm ổn định nền kinh tế cà phê bằng cách thúc đẩy tiêu thụ, nâng cao mức sống của người trồng, mở rộng các nghiên cứu thị trường, vùng canh tác, sản xuất bền vững…  để mở đường cho sự phát triển cà phê thương mại bình đẳng

Các tổ chức thương mại bình đẳng

Nếu các bạn thắc mắc ràng “Fair trade”“Fairtrade” có khác nhau không? Thực sự là có sự khác biệt đấy!

Fair trade: Có nghĩa là quan hệ thương mại bình đẳng (giống như một luật chơi vậy), và Fair Trade Organizations nghĩa là tổ chức cấp chứng nhận thương mại bình đẳng cho nông dân (giống như trọng tài vậy).

Fairtrade: Đơn thuần chỉ là một nhãn hiệu được Fair Trade Organizations cấp cho nông dân. Chính xác hơn đây là “cái mác”, và cái mác Fairtrade trên mỗi gói cà phê có thể được cấp bởi 4 tổ chức sau đây:

Cac to chuc chung nhan Fair Trade Cofee
Các tổ chức chứng nhận thương mại bình đẳng Fair Trade Cofee

Vây cơ chế hoạt động của Fair trade Coffee là gì?

Bạn có thể hình dung đơn giản Fair trade Coffee như một trò chơi, có luật và trọng tài:

  • Nhà xuất khẩu (nông dân hoặc hợp tác xã sản xuất cà phê): Đăng ký sử dụng nhãn Fairtrade lên cà phê của họ. Nếu được chấp thuận cà phê của họ sẽ được mua với giá cao hơn.
  • FLO (trọng tài) sẽ cấp chứng nhận cho người sản xuất, nếu thõa mãn các tiêu chuẩn được quy định như: thông tin công khai minh bạch, không sử dụng lao động trẻ em, điều kiện làm việc an toàn, bảo vệ môi trường… (mình sẽ trình bày cụ thể 10 tiêu chuẩn này sau).
  • Nhà nhập khẩu (đóng gói, rang xay, thương mại). Tương tự, cũng phải đăng ký sử dụng biểu tượng Fairtrade trên bao bì sản phẩm, truyền thông. Và trả thêm một khoản phí cho nhà xuất khẩu. tùy thuộc vào giống cà phê Arabica hay Robusta
  • Các nhà bán lẻ không bị hạn chế bởi Fair trade, họ có thể bán cà phê với nhãn Fairtrade như một sản phẩm cao cấp và tính phí cao tùy vào họ.
10 tiêu chuẩn cho Fairtrade
10 tiêu chuẩn cho Fairtrade được ban hành bởi World Fair Trade Organization

Chi phí đối với nhà xuất khẩu Fair trade coffee

Trên thực tế, Fair trade coffee sẽ không hoạt động đơn lẻ trên từng nông dân, mà nhiều nông dân sẽ là việc cùng 1 hợp tác xác (htx), rồi nhiều htx cùng “gộp” nên htx cấp 2, hoặc htx cấp 3.. Những đầu mối này gọi chung là nhà xuất khẩu, họ sẽ đại diện cho nông dân bán cà phê với chứng nhận Fairtrade.

Các hợp tác xã xuất khẩu phải chịu chi phí cấp chứng nhận và thanh tra, chi phí tiếp thị,.. và một số chi phí phát sinh đối với tất cả cà phê. Sau khi chi trả chi phí, nếu thâm hụt, nông dân sẽ chịu giá thấp hơn. Ngược lại, nếu dư ra, nông dân không được trả thêm mà sẽ dùng vào các dự án xã hội như xây trường học, sân chơi…


Nguồn tham khảo:

  • www.en.wikipedia.org/ – Fair trade coffee ; World Fair Trade Organization ; European Fair Trade Association
  • www.fairtrade.com.au/ – Fairtrade Products/Coffee

 

Bạn là người đầu tiên trong số bạn bè biết đến bài viết này!

2 thoughts on “Chứng nhận Fair trade coffee – cà phê thương mại bình đẳng

  1. hello anh chị !
    anh chị cho em hỏi , hiện e đang chuẩn bị thành lập công ty làm về nông sản ( cà phê) .
    bên em đang tím hiểu một số chững nhận về cà phê ah, trong đó có chững nhận này ah. vậy nên cho em hỏi đaeng ký chững nhận này cần những giấy tời thủ tục nào ah.
    thanks anh chị nhiều .

    1. Đối với các chứng nhận quốc tế, như Organic coffee, Fair Trade Coffe, Bird Friendly Coffee.. hầu như còn rất hạn chế tại Việt Nam bạn nhé. Các ràng buộc, pháp lý, minh bạch cũng khá phức tạp, Song sau khi đả đăng ký kinh doanh, và có khả năng chứng minh hoạt động. Bạn có thể liên hệ trực tiếp với một trong các tổ chức trên, hoặc thông qua một đơn vị thứ ba, (bên xin cấp phép) để đạt được chứng nhận. Rất mong bạn sẽ thành công và giúp đỡ nhiều doanh nghiệp khác.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *