GIỐNG CÀ PHÊNGÀNH CÀ PHÊSinh vật học

Cà phê Typica – Nguồn gốc & Đặc điểm sinh vật học | PrimeCoffee

Lịch sử của cà phê, đặc biệt là ở giai đoạn đầu, đã tiến triển cùng cái tên Typica. Đối với nhiều người yêu cà phê, Cà phê Typica là tiêu chuẩn cho mọi thang đo chất lượng đối với cà phê. Trong hai thế kỷ qua, người ta đã tranh luận về các loại cà phê là tốt hay xấu dựa trên hương vị Typica. Ngày hôm nay, Thị trường tiêu dùng đã thoái vị Typica ở vị trí “bà hoàng” như nó từng nắm giữ, vì dù với năng suất cao, song khả năng chống chịu sâu bệnh rất kém. Tuy vậy, với người yêu cà phê, hiểu biết về hành trình lịch sử của Typica mới là điều quan trọng.


  Xem thêm Hình ảnh về cây cà phê Typica


Tổng quan về cà phê Typica

Cà phê Typica là một trong hai giống chính và quan trọng nhất về mặt di truyền của giống cà phê Arabica với chất lượng cao và phâm bố chỉnh ở khu vực Trung Mỹ. Giống Typica khá nhạy cảm với bệnh gỉ sắt (Coffee Leaf Rust – CLR), bệnh bery, và đặc biệt thích nghi với điều kiện lạnh. Infographic sau đây tóm tắt các đặc tính thực vật học của giống cà phê Typica.

Infographic cà phê Typica -PrimeCoffee
Infographic cà phê Typica -PrimeCoffee

Theo WCR giống Arabica Typica thường được biết đến như một nhóm (The Typica group) với nhiều giống con, các giống hậu duệ này được canh tác rải rác trên khắp thế giới và mang các tên gọi khác nhau như Criollo (Creole), Indio (tại Ấn Độ) hoặc Arábigo (Arabica) hay Blue Mountain (tại Jamaica) và Sumatra (tại Indonesia).

Lịch sử cây cà phê Typica

Như đã nói, Typica, cùng với cà phê Bourbon, là một trong hai loại cà phê C. Arabica quan trọng nhất về mặt di truyền trên thế giới. Các ghi chép lịch sử chỉ ra rằng hạt cà phê Typica đả được lấy từ các khu rừng cà phê ở Tây Nam Ethiopia và mang đến Yemen từ thế kỷ 16, những hạt giống Typica đầu tiên ra khỏi Yemen được gửi đến Baba Budan, thuộc Ấn Độ. Những hạt giống này đã tạo ra các đồn điền cà phê ở vùng Mysore được gọi là Malabar tại thời điểm đó.

Nguồn gốc lịch sử cà phê Arabica – Trích Film About Coffee

Sau đó một thời gian, vào năm 1696 (đến 1699) từ bờ biển Malabar của Ấn Độ cây cà phê Typica đã được người Hà Lan mang đến Batavia, ngày nay gọi là Jakarta, thủ đô của Indonesia. Tuy nhiên cần nói thêm rằng, trước đó Người Hà Lan đã cố gắng trồng các hạt giống Typica từ Yemen trực tiếp đến Batavia vào năm 1690, tuy nhiên, hầu hết chúng đả chết do động đất.

Nhưng cuộc hành trình của Typica vẫn chưa dừng lại ở đó, từ nhóm cà phê Typica trên đảo Java – Indonesia, một cây cà phê duy nhất được mang đến Amsterdam vào năm 1706 (trong vườn thực vật Amsterdam) đặt nền mống cho nguồn giống mà sau này đã xâm chiếm châu Mỹ trong thế kỷ 18. Đó là vào năm 1714, sau khi hiệp ước hòa bình Utrecht giữa Hà Lan và Pháp được ký kết, thị trưởng Amsterdam đã tặng một cây cà phê Typica cho vua Louis IV của Pháp, nó được trồng trong nhà kính của Jardin des Plantes.

Sự có mặt của Typica tại Trung & Nam Mỹ

Như vậy, cả Pháp và Hà Lan đều có trong tay hạt giống Typica, cái hay tiếp theo là trong thế kỷ 17, cả hai đế quốc này đang chia nhau một vùng thuộc địa ở Nam Mỹ, vùng đất Guianas, một bên do Hà Lan kiểm soát (nay là Suriname) phí còn lại thì trong tay người Pháp. Và như thế, vào năm 1719, cà phê Typica đã lan từ Guiana-Hà Lan đến Guiana-Pháp rồi có mặt tại đến Brazil năm 1727. Đồng thời thông qua con đường thứ hai từ Paris đến đảo Martinique, bởi thuyền trưởng Gabriel de Clieu (xem thêm Lịch sử cà phê thế kỷ 17-18 để rõ hơn ).

Gabbriel Mathieu de Clieu và cây cà phê của ông
Gabbriel Mathieu de Clieu – Người mang cây cà phê Typica từ Pháp, đến vùng Martinique

Từ Brazil, Typica tiếp tục được chuyển đến Peru và Paraguay. Vào cuối thế kỷ 18, việc trồng trọt cà phê Typica lan rộng đến vùng Caribbean (Cuba, Puerto Rico, Santo Domingo), Mexico và Colombia, và từ đó phổ biến đến Trung Mỹ (nó được trồng ở El Salvador sớm nhất  vào năm 1740). Cho đến những năm 1940, đa số các đồn điền cà phê ở Trung Mỹ được trồng giống Typica. Vì giống typica có năng suất thấp và rất nhạy cảm với các bệnh cà phê (Gỉ sắt, Berry và cả các bệnh tuyến trùng) nên nó đã dần dần được thay thế ở nhiều nước Châu Mỹ, nhưng vẫn được trồng rộng rãi ở Peru, Cộng hòa Dominican, Cộng hòa Ecuador, và Jamaica.

Phân bố Cà phê Typica ngày nay

Cà phê Typica trồng ở các vùng núi cao của Jamaica đã có một danh tiếng đặc biệt về chất lượng. từ những nỗ lực để được công nhận nguồn gốc, các cây cà phê trên cao nguyên Jamaica đã bắt đầu được gọi là Blue Mountain. Nhưng điều quan trọng cần lưu ý là Blue Mountain không phải là một giống loài riêng. Mà thực sự là một giống cà phê Typica được trồng và phát triển rộng rãi nhất ở nước này.

Cà phê Typiaca từ Ecuador 1
Cây cà phê Typiaca từ Ecuador


Cũng từ những trường hợp này đã có một số giống cà phê Typica khác được gọi tên riêng theo khu vực như: Java và Sumatra (Indonesia) Kona (Hawaii), Guatemala, Sao Bernando (Brazil)…

Ngày nay, sản xuất cà phê ở Mỹ Latinh vẫn còn dựa vào một mức độ lớn trên các giống cây phát triển từ typica và các giống Bourbon. Trong đó Brazil, chiếm 40% sản lượng thế giới có đến 97,55% giống cà phê bắt nguồn từ Typica và Bourbon.

Tham khảo

  • worldcoffeeresearch.org/ – The Catalog Coffee Varieties
  • espressocoffeeguide.com/ – History of the Coffee Bean

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *