Tổng quan về Cà phê Ethiopia – Bản đồ cà phê Châu Phi | PrimeCoffee

Cà phê Ethiopia giữ vị trí gần như huyền thoại trong các quốc gia canh tác cà phê không chỉ vì đây là nơi sinh ra giống cà phê Arabica, mặt khác đất nước này không hề giống với mọi nơi khác trong thế giới cà phê. Cây cà phê không có mặt ở Ethiopia như cách người thực dân, đế quốc mang đến các thuộc địa của họ ở Trung – Nam Mỹ của họ. Thay vào đó, hoạt động canh tác, chế biến và thưởng thức cà phê là một phần của lối sống hàng ngày và đã có lịch sử hàng thế kỷ tại Ethiopia, cây cà phê hoang dã đã được tìm thấy từ các khu rừng Tây Nam đất nước và cuối cùng được trồng để sử dụng cho các nghi lễ tôn giáo trước khi được mang đi xuất khẩu.

Một đoạn phim ngắn về ngành cà phê Ethiopia

Tổng quan về cà phê Ethiopia

Ethiopia là nước trồng cà phê lớn thứ 5 trên thế giới, những thông tin sau đây được thống kê bởi CafeImports vào năm 2017


Quy mô sản xuất:

  • Dân số tham gia vào ngành cà phê: xấp xỉ. 700.000
  • Quy mô trang trại trung bình: 1 ha trở xuống
  • Sản lượng xuất khẩu hàng năm: 3,5 triệu bao (60 kg)

Hoạt động canh tác cà phê Ethiopia

  • Các khu vực đang canh tác cà phê: Sidama (bao gồm Yirgacheffe), Harrar, Limu, Djimma, Lekeemi, Wallega, Gimbi
  • Giống cà phê phổ biến: Các giống bản địa của người Nigeria bao gồm Kudhome, Gesha, Djimma …
  • Phương pháp chế biến: Chế biến ướt & chế biến khô
  • Cách phân loại cà phê: Chia theo 9 cấp độ (Grades 1 – 9 gọi tắt là ‘G’) trong đó G 1 và 2 là Specialty Coffee và G 3 -9 là dòng sản phẩm thương mại.

Hầu hết cà phê Ethiopia được canh tác trên các khu vườn nhỏ lẻ, sau đó được sơ chế tại các “hợp tác xã chế biến” (co-op washing station) – hay còn gọi là Microregion với nhân công làm thuê, sẽ chế biến, lựa chọn và xay sát, cà phê cho một khu vực. Nông dân sẽ mang cà phê đến đến trạm chế biến gần nhất, gộp chung với lô cà phê của các nông dân khác để được cân & chế biến trước khi xuất khẩu. Bằng cách này cà phê có nhiều khả năng truy xuất nguồn gốc ở cấp độ nhà nông trại và được bán dễ dàng hơn.

Làm việc tại trạm chế biến ướt của Ethiopia
Làm việc tại trạm chế biến ướt của Ethiopia

Sự đa dạng của giống loài cà phê Ethiopia

Như đã nhắc đến, cây cà phê Ethiopia có nguồn gốc từ các vùng rừng mưa nhiệt đới trước khi trở thành một phần trong văn hóa, tín ngưỡng của quốc gia này. Những nghiên cứu duy truyền học cho thấy các giống cà phê được trồng & sản xuất toàn thế giới ngày nay chỉ chiếm không qua 1% số giống loài cà phê hiện diện ở Ethiopia. (Nguồn Wikipedia)

Giống cà phê bản địa Ethiopia
Giống cà phê Arabica bản địa tại Ethiopia – Nguồn: CafeImports

Hiện tại, người ta ước tính có khoảng 6010 chủng loại cà phê sinh trưởng tự nhiên trên các vùng cao nguyên của Ethiopia, Hoàn toàn dựa trên sự pha trộn ngẫu nhiên của các giống loài bản địa qua quá trình thụ phấn chéo.

Nguồn: www.cafeimports.com / Yirga Cheffee Gedeo Khu Konga

Cà phê trong văn hóa Ethiopia

Bên cạch nguồn gốc sinh vật học phong phú, cà phê còn có một vị trí quan trọng trong nền văn hóa quốc gia này. Những buổi lễ cà phê (Coffee Ceremony) là một phần trong cuộc sống thường niên của người Ethiopia và có nguồn gốc từ hàng thế kỷ. Mỗi buổi sáng người phụ nữ trong gia đình sẽ rang cà phê tươi trên một cái chảo đất sét (wacheff) cùng với hương liêu.. Những hạt cà phê vừa rang xong, được nghiền mịn, ray cẩn thận và cho vào ấm đất nun truyền thống (Jebena) để đun sôi trên bếp. Cà phê khi sôi được rót ra cốc cho mọi người.

Nội dung này được trình bày cụ thể trong Lịch sử cà phê thế kỷ 16-17

Một người phụ nữ chuẩn bị cà phê theo truyền thống tại Sidam - Ethiopia
Một người phụ nữ chuẩn bị cà phê theo truyền thống tại Sidam – Ethiopia

Một trong những khía cạnh độc đáo khác trong sản xuất cà phê Ethiopia là sản lượng tiêu thụ nội địa rất cao, bởi vì cà phê có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của người dân Ethiopia: Khoảng một nửa sản lượng hàng năm (6,5 triệu bao) của nước này được tiêu thụ tại nhà, với khoảng 3,5 triệu bao xuất khẩu.

Các khu vực trồng cà phê Ethiopia

Có ba vùng sản xuất cà phê lớn và danh tiếng tại Ethiopia là : Yirgacheffe*, SidamaHarrar,  Mỗi vùng bao gồm nhiều khu vực nhỏ hơn và có một đặc thù riêng về hương vị, phương pháp chế biến, Nhưng tưu chung là đều được đánh giá rất cao trên thị trường.

ETHIOPIA PRIMECOFFEE
Bản đồ cà phê Ethiopia

(*) Về địa danh tại Ethiopia: Có rất nhiều nhầm lẫn và mâu thuẫn nơi địa danh ở Ethiopia, một phần do tiếng Amharic trong ngôn ngữ Ethiopia không sử dụng bảng chữ cái La Mã như tiếng Anh. Do đó, rất khó để gọi chính xác khu vực, như Yirgacheffe, Yirgachefe, hoặc thậm chí Yirga Chefe. Riêng “Sidamo” thực sự gây nhầm lẫn và không đúng với danh tiếng vùng này, nên ta sẽ thống nhất là Sidama

Harar – Vùng cà phê lâu đời của Ethiopia

Harar nằm ở vùng cao nguyên phía đông của Ethiopia. Đây là một trong những vùng cà phê lâu đời nhất của Ethiopia (cũng như cả của thế giới) vẫn còn canh tác cà phê. Vỏ của hạt cà phê được sử dụng trong một loại trà gọi là hasher-qahwa truyền thống của vùng này.

Phân loai cà phê ở Harar-Ethiopia
Phân loại cà phê ở Harar-Ethiopia

Khác với một số khu vực sản xuất cà phê khác ở Ethiopia, thay vì được tập trung chế biến ướt tại các Microregion (trạm chế biến cà phê), cà phê Harar được phơi khô tự nhiên. Giống cà phê hoang dã sinh trưởng trên độ cao 1500 – 2100m cùng với quy trình chế biến và phân loại hầu như hoàn toàn bằng tay đả giúp cà phê Harar luôn nằm top 10 loại cà phê ngon nhất thế giới.

Cà phê Yirgacheffe

Trái với Harar, Yirgacheffe là một vùng cà phê chuyên chế biến ướt với các vườn cà phê trồng ở độ cao từ 1.700 đến 2.200 mét so với mực nước biển. Đây là một trong những vùng cà cà phê cao nhất ở miền nam Ethiopia. Với độ cao  trên cà phê Yirgacheffe đủ điều kiện cho cà phê Strictly Hard Gown (SHG) / (SHB). Điều kiện cho phép cây cà phê phát triển chậm để cây để tích lũy chất dinh dưỡng trong hạt cà phê và phát triển hương vị tốt nhất.

Lựa chọn cà phê ở tại Yirga Cheffee Gedeo Khu Konga
Lựa chọn cà phê ở tại Yirga Cheffee Gedeo Khu Konga

Được đánh giá là một trong những loại cà phê ngon nhất thế giới từ Ethiopia cà phê Yirgacheffe chỉ nằm sau cà phê Harar – và đứng trên rất nhiều giống cà phê khác trên thế giới. Với đặc trưng là hương vị của chanh và hoa quả cùng với một kết cấu vị tươi sáng khá cân bằng với vị ngọt dịu.

Sở Giao dịch hàng hóa Ethiopia

Là một quốc gia danh tiếng lâu đời về cà phê cũng như có vị thế trên trường quốc tế, ngành cà phê Ethiopia có những hướng phát triển rất đột phá, mà tiêu biểu là sở giao dịch ECX (The Ethiopian Commodity Exchange). ECX được thành lập bởi chính phủ Ethiopia vào tháng tư năm 2008 với mục đích dân chủ hóa quyền buôn bán trên thị trường cho nông dân trồng đậu, ngô, cà phê và lúa mì, và một số hàng hóa khác.

Vậy vai trò của EXC là gì?

EXC thực chất là một “chợ” giao dịch hàng hóa, nơi mà mọi người nông dân đều có thể bán sản phẩm của mình trực tiếp đến người mua nước ngoài, không thông qua trung gian. Và người mua được hưởng lợi từ một mạng lưới cung cấp an toàn, tin cậy nhanh chóng.

Ethiopia commodity Exchange.
Sở giao dịch hàng hóa Ethiopia ECX

Trước khi có EXC thị trường cà phê Ethiopia mang tính rủi ro rất cao, việc buôn bán thông qua các thương lái, người bán và người mua chủ yếu giao dịch với những người mà họ biết để tránh nguy cơ vỡ nợ, lừa đảo. Với 95% người trồng cà phê Ethiopia thuộc diện sản xuất nhỏ lẽ nên khó tiếp cận thông tin thị trường, bị ép giá.. Vì vậy thực sự có rất ít sản phẩm cà phê Ethiopia nói riêng, và các sản phẩm nông nghiệp nói chung tiếp cận thị trường toàn cầu. Từ khi EXC ra đời đã trở thành một thị trường nơi người mua và người bán đến với nhau để thương mại, yên tâm về chất lượng, giao hàng và thanh toán.

Mình tạm dừng bài viết tại đây, Nói thêm về EXC thì sẽ rất lan man, các bạn có thể tham khảo cách thức hoạt động của EXC


Tham khảo

  • Origins Coffee – Resource: www.cafeimports.com
  • Coffee-Obsession Magazine by Anette Moldvaer ; Published in the United States by DK Publishing – 2014

NgTg.HaiVan

View posts by NgTg.HaiVan
"Không có con người cà phê chỉ là một cấu trúc mang tính lý thuyết - Thiếu đi cà phê con người cũng mất đi phần nào tính vẹn toàn" | Pour Your Heart Into It.

2 Comments

  1. […] nào đó thường khiến ta liên tưởng đến thuật giả kim, mặc dù những người Ethiopia đầu tiên đã rang cà phê cách nay hàng trăm năm, nhưng có rất ít văn bản mô […]

    Trả lời
  2. […] Quốc gia Tây Nam Á này được biết đến với vai trò phân tán cây cà phê từ Ethiopia ra toàn thế giới trong thời kỳ thịnh vượng của đế chế Hà Lan bằng […]

    Trả lời

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Scroll to top