Cà phê Bourbon – Nguồn gốc & Đặc điểm sinh vật học | PrimeCoffee

Bourbon là một trong những giống cà phê C. Arabica quan trọng nhất về mặt di truyền trên thế giới. Cùng với người anh em Typica mà hầu hết các loại cà phê khác đã được lai tạo ra. Sự tương quan về chất lượng cao của hai giống cà phê này từng làm thước đo cho chất lượng suốt một chặng dài của lịch sử ngành cà phê. Song một số đột biến đã cho cà phê Bourbon  năng suất cao hơn 20 – 30% so với anh em Typica. Infographic sau sẽ cho thấy các đặc điểm chính của giống Cà phê Bourbon.

Giống cà phê Bourbon - Prime Coffee
Infographic giống cà phê Bourbon – Prime Coffee

Cây cà phê Bourbon cũng như các giống đột biến trực tiếp từ nó phát triển tốt nhất ở độ cao trên 1.100. Có nghĩa là hầu hết các loại cà phê Bourbon khi canh tác đúng điều kiện sẽ cho ra hạt cà phê thõa mãn tiêu chuẩn HG (High Grown) hoặc SHG (Strictly High Grown). Cộng với phẩm chất hạt tốt nên cà phê Bourbon cho giá trị kinh tế khá cao so với các giống thông thường.


  Xem thêm Hình ảnh về cây cà phê Boubon


Lịch sử cây cà phê Bourbon

Các tài liệu lịch sử cho thấy rằng Bourbon nói riêng, và các giống cà phê Arabica nói chung có nguồn gốc từ vùng Tây Nam Ethiopia, rồi được mang đến cảng Yemen trong khoảng thế kỷ 16. Theo WCR, cây cà phê Bourbon đả được người Pháp mang từ Yemen đến đảo Bourbon (nay là đảo La Réunion ở Ấn Độ Dương) ba lần, vào năm 1708, 1715 và 1718, trong đó chỉ có một số ít các cây con còn sống sót ở hai lần sau, cho đến giữa thế kỷ 19, cây cà phê Bourbon vẫn không rời đảo này.

Nguồn gốc lịch sử cà phê Arabica – Trích Film About Coffee

Các nhà truyền giáo Pháp được gọi là Spiritans, còn đóng một vai trò quan trọng trong việc phổ biến giống cà phê Bourbon ở Châu Phi. Từ các cây Bourbon đầu tiên được trồng tại La-Reunion, chúng được các nhà truyền giáo mang đến trồng ở Zanzibar vào năm 1859, rồi từ Zanzibar đến Bagamoyo (ven biển Tanzania) và đến St. Augustine (Kikuyu, Kenya ), Bura (đồi Taita, Kenya), từ đó đánh dấu cho sự có mặt của Bourbon trên khắp châu phi (theo worldcoffeeresearch.org).

Cây giống từ St. Augustine đã được sử dụng để trồng trên những vùng cao nguyên Kenya , trong khi cây giống Bagamoyo được có mặt trên các đồn điền ở vùng Kilimanjaro của Tanzania . Từ năm 1930, một trạm nghiên cứu được thành lập ở Lyamungo gần Mosh, thuộc Tanzania đã bắt đầu chương trình nhân giống cà phê dựa trên sự lựa chọn hàng loạt của giống Bourbon có mặt ở Bagamoyo. Trạm nghiên cứu này là tiền thân của của Viện nghiên cứu cà phê Tanzania (TaCRI) ngày nay.

Tanzanian Coffee Research Institute (TaCRI)
Viện nghiên cứu cà phê Tanzania (TaCRI)

Phân bố Cà phê Bourbon ngày nay

Ngày nay, sản xuất cà phê ở Mỹ Latinh vẫn còn dựa trên một số lượng lớn các giống cây trồng được phát triển từ Typica và Bourbon. Brazil, chiếm 40% sản lượng thế giới thì có đến 97,55% giống cà phê bắt nguồn từ Typica và Bourbon (Bourbon lần đầu tiên có mặt tại châu Mỹ vào năm 1860 ở miền nam Brazil, gần Campinas. Từ đó, nó lan ra phía bắc vào Trung Mỹ). Bản thân Bourbon đã trải qua nhiều đột biến và biến thể khác nhau kể từ khi lan rộng. Một số được sàng lọc bởi con người nhằm nâng cao năng suất hơn cây cà phê Bourbon ban đầu, sau đây là một số thế hệ của cà phê Bourbon:

Giống Caturra (Brazil):

Một đột biến tự nhiên của cà phê Bourbon tại Brazil, làm cho cây cà phê thấp hơn (lùn hơn). Giống Caturra được lựa chọn và phát triển bởi Instituto Agronomico (IAC) của Sao Paulo – Brazil.

Cà phê Bourbon vàng - Brazil được chế biến khô
Cà phê Bourbon vàng được chế biến khô tại Brazil

Giống Pacas (El Salvador)

Cũng là một dạng đột biến “lùn” hơn cà phê Bourbon. Pacas được phát hiện vào năm 1949 trong một trang trại thuộc sở hữu của gia đình Pacas ở vùng Santa Ana của El Salvador. Đến năm 1960, Viện Nghiên cứu Cà phê Salvacdor (Salvadoran Institute for Coffee Research – ISIC) đã bắt đầu một chương trình lựa chọn phả hệ cho Pacas. Đến nay Pacas chiếm khoảng 25% sản lượng cà phê của nước này (Pasca cũng được trồng ở Honduras từ 1974).

Coffee Pacas in Don Jaime - El Salvador
Cây cà phê Pacas

Giống Tekisic (El Salvador)

Tên cây “Tekisic” xuất phát từ “tekiti”, một từ có nghĩa là “công việc” bằng ngôn ngữ Nahuatl, và ISIC (Viện Nghiên cứu Cà phê Salvador). Có rất nhiều nỗ lực trong việc lai tạo Tekisic từ cây cà phê Bourbon. Trong đó ISIC đã dành gần 30 năm để thực hiện các lựa chọn cá thể (có nghĩa là một số cây cà phê được lựa chọn dựa trên hiệu suất, hạt giống từ những cây này được ghép lại thành một thế hệ mới, và sau đó quá trình này được lặp lại), bắt đầu từ năm 1949 và lên đến cực điểm với việc phát hành nó vào năm 1977.

Giong ca phe Tekisic
Giống cà phê bourbon – Tekisic

Ngày nay giống Bourbon Tekisic phổ biến ở El Salvador (chiếm gần 70% sản lượng cà phê). Nó cũng rất quan trọng về mặt kinh tế ở Guatemala (xem thêm các quốc gia sản xuất cà phê trung mỹ)

Giống Villa Sarchi (Costa Rica)

Giống như Caturra và Pacas, Villa Sarchi (còn gọi là La Luisa hoặc Villalobos Bourbon) cũng là một đột biến tự nhiên của cà phê Bourbon. Loài này được phát hiện ở Costa Rica vào những năm 1950 (hoặc 1960) ở vùng tây bắc của tỉnh Alajuela và sau đó đã được lựa chọn phả hệ (lựa chọn từng cây qua các thế hệ kế tiếp) ở đó. Nó không được trồng rộng rãi bên ngoài Costa Rica, mặc dù đã được IHCAFE đưa vào Honduras vào năm 1974.

Giong ca phe Villa sarchi
Giống cà phê bourbon – Villa Sarchi

Tham khảo

  • worldcoffeeresearch.org/ – The Catalog Coffee Varieties
  • espressocoffeeguide.com/ – History of the Coffee Bean

NgTg.HaiVan

View posts by NgTg.HaiVan
"Thiếu đi con người cà phê chỉ là một cấu trúc mang tính lý thuyết - Thiếu đi cà phê con người cũng mất đi phần nào tính vẹn toàn" | Pour Your Heart Into It.

1 Comment

  1. […] với người anh em Typica, Cà phê Bourbon là mắc xích gần như “tối thượng” trong sự kết nối các giống cà phê […]

    Trả lời

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Scroll to top